Presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka hedhur poshtë një propozim nga presidenti rus, Vladimir Putin për të transferuar uraniumin e pasuruar të Iranit në Rusi, si pjesë e një marrëveshjeje të mundshme për t’i dhënë fund luftës, sipas një raporti nga Axios.
Propozimi u bë në një telefonatë midis dy udhëheqësve në fillim të kësaj jave, por, siç i tregojnë burimet Axios, Trump e hodhi poshtë atë.
Fati i afërsisht 450 kilogramëve të uraniumit të pasuruar 60% që ka Irani është një nga objektivat kryesore të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit në luftë. Ky material mund të shndërrohet në uranium të përshtatshëm për armë brenda pak javësh dhe është i mjaftueshëm për të bërë më shumë se dhjetë bomba bërthamore.
Në një nivel teorik, propozimi i Putinit mund të lehtësojë heqjen e rezervave bërthamore të Iranit pa kërkuar një prani ushtarake amerikane ose izraelite në tokën e vendit.
Rusia është tashmë një fuqi bërthamore dhe më parë ka strehuar uranium të pasuruar dobët iranian sipas marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, duke e bërë atë një nga vendet e pakta me aftësinë teknike për të marrë përsipër “kujdestarinë” e një materiali të tillë.
Propozimet e Putinit
Sipas raportit, Putin i paraqiti Trump një sërë idesh për t’i dhënë fund konfliktit midis SHBA-së dhe Iranit gjatë telefonatës së tyre të hënën. Transferimi i uraniumit në Rusi ishte njëra prej tyre.
“Kjo nuk është hera e parë që është bërë një propozim i tillë. Nuk është pranuar. Qëndrimi i SHBA-së është se duhet të sigurohet kontrolli i uraniumit”, tha një zyrtar amerikan për Axios.
Rusia kishte bërë propozime të ngjashme gjatë negociatave SHBA-Iran mbi programin bërthamor majin e kaluar, domethënë para sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj objekteve bërthamore iraniane në qershor, por edhe në javët para se të shpërthente lufta aktuale.
Qëndrimi i Iranit
Në raundin e fundit të negociatave para fillimit të luftës, Teherani kishte hedhur poshtë idenë e transportimit të uraniumit jashtë vendit dhe kishte propozuar hollimin e uraniumit të pasuruar brenda objekteve të veta, nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike.
Nuk është e qartë nëse pala iraniane do të ishte e gatshme të shqyrtonte një propozim të tillë në rrethanat aktuale. Një zyrtar amerikan i tha Axios se Trump mban kanale të hapura komunikimi me shumë udhëheqës ndërkombëtarë.
“Presidenti flet me të gjithë Xi Jinping, Putin, evropianët dhe ai është gjithmonë i gatshëm të bëjë një marrëveshje. Por duhet të jetë një marrëveshje e mirë. Presidenti nuk bën marrëveshje të këqija ”, tha ai.
Skenarët ushtarakë
Sipas informacioneve të mëparshme nga Axios, SHBA-të dhe Izraeli kanë diskutuar mundësinë e dërgimit të forcave speciale në Iran në një fazë të mëvonshme të luftës, me qëllim sigurimin e rezervave bërthamore të vendit.
Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha në një konferencë për shtyp të premten se Uashingtoni ka “një gamë opsionesh” për të vënë nën kontroll uraniumin e pasuruar shumë të Iranit. Një nga këto opsione, tha ai, do të ishte që Irani të dorëzonte vullnetarisht rezervat. “Ata nuk ishin të gatshëm ta bënin këtë në negociata. Unë kurrë nuk do t’i tregoj kësaj dhome apo botës se çfarë jemi të gatshëm të bëjmë ose sa larg jemi të gatshëm të shkojmë – por kemi mundësi”, tha ai.
Megjithatë, në një intervistë me Fox News Radio, Trump sugjeroi që sigurimi i materialit bërthamor nuk ishte një përparësi e menjëhershme. “Ne nuk po përqendrohemi në këtë tani, por në një moment mund ta bëjmë”, tha ai.
Ndihma ruse për Iranin
Trump pranoi gjithashtu për herë të parë se Rusia mund të jetë duke e ndihmuar Iranin në luftë, pas raportimeve se Moska po ofronte informacione për të gjurmuar forcat amerikane. “Mendoj se Putini mund t’i ndihmojë pak, po. Dhe ai ndoshta mendon se ne po e ndihmojmë Ukrainën”, tha ai.
“Kështu e sheh ai dhe Kina do të thoshte të njëjtën gjë. Është sikur po thonë: ata e bëjnë dhe ne e bëjmë, për të qenë të drejtë.”
