Protestat në Iran kanë shkaktuar qindra viktima, ndërsa burime dhe aktivistë raportojnë për një shtypje të ashpër nga qeveria. Sipas BBC dhe HRANA, janë vrarë të paktën 495 protestues dhe 48 persona të forcave të sigurisë, ndërsa 10,600 persona janë arrestuar gjatë dy javëve të fundit.
Një burim nga Teherani tha: “Gjendja këtu është shumë, shumë e keqe. Shumë nga miqtë tanë janë vrarë. Po qëllonin me armë të gjalla. Është si një zonë lufte, rrugët janë të mbushura me gjak. Po marrin trupat me kamionë.” BBC ka numëruar rreth 180 çanta me trupa në pamje nga afër Teheranit.
Protestat filluan për shkak të inflacionit të lartë, por tani kërkojnë përfundimin e sundimit klerikal të Udhëheqësit Suprem, Ayatollah Ali Khamenei. Prokurori i përgjithshëm i Iranit ka thënë se çdo person që proteston do të konsiderohet “armik i Zotit”, një vepër që dënohet me vdekje, ndërsa Khamenei i ka përshkruar demonstruesit si “grup vandalësh” që përpiqen të “kënaqin” Trumpin. Të dielën vendi shpalli tre ditë zie për “martirët e vrarë në betejën kombëtare iraniane kundër SHBA-së dhe Izraelit.”
Pamjet e verifikuara tregojnë përleshje mes protestuesve dhe forcave të sigurisë në Mashhad dhe Teheran, ku protestues të maskuar mbrohen pas koshave dhe zjarreve, ndërsa dëgjohen të shtëna dhe goditje mbi tenxhere dhe tiganë. Në Teheran, protestuesit kanë mbushur rrugët në lagjet Gisha, Punak dhe Heravi, duke kërkuar përfundimin e sundimit klerikal.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian ka fajësuar SHBA-në dhe Izraelin për trazirat, duke pretenduar se “ata kanë trajnuar individë të caktuar brenda dhe jashtë vendit, kanë sjellë terroristë nga jashtë, kanë djegur xhami dhe kanë sulmuar tregjet dhe zanatet në Rasht, duke djegur pazarin,” pa dhënë prova.
Ndërsa Irani ka ndërprerë internetin që nga e enjtja, disa pamje kanë dalë, duke treguar rreshta me trupa të mbështjellë në Qendrën Forenzike të Teheranit, në Kahrizak. Video të shumta tregojnë oficerë të sigurisë që qëllojnë protestues në Teheran, Kermanshah, Bushehr dhe Ilam.
Irani ka paralajmëruar se do të hakmerret nëse sulmohet nga SHBA-ja, duke bërë që edhe qendrat ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit në rajon të konsiderohen objektiva legjitime. SHBA-ja ka kërcënuar me veprime, ndërsa Presidenti Donald Trump tha se vendi “është gati të ndihmojë” ndërsa Irani “po kërkon LIRINË.”
Reza Pahlavi, djali i ish-shahut të fundit të Iranit, i cili jeton në SHBA, ka shprehur mbështetjen e tij për protestuesit dhe u ka bërë thirrje të vazhdojnë protestat, duke u këshilluar të qëndrojnë në grupe dhe të mos rrezikojnë jetën e tyre.
Këto protesta janë më të përhapurat që nga kryengritja e 2022, e shkaktuar nga vdekja në paraburgim e Mahsa Aminit, një grua e re kurde. Sipas grupeve të të drejtave të njeriut, më shumë se 550 persona u vranë dhe 20,000 u arrestuan nga forcat e sigurisë gjatë disa muajve. / BBC
