1
Qeveritë reaguan me kujdes të dielën ndaj ftesës së Presidentit amerikan Donald Trump për t’u bashkuar me iniciativën e tij “Bordi i Paqes”, e cila ka për qëllim zgjidhjen e konflikteve në mbarë botën, një plan që diplomatët thanë se mund të dëmtojë punën e Organizatës së Kombeve të Bashkuara.
Vetëm Hungaria, të cilës udhëheqësi i saj është një aleat i afërt i Trump, pranoi pa hezitim ftesën, e cila iu dërgua rreth 60 vendeve dhe filloi të mbërrijë në kryeqytetet evropiane të shtunën, sipas diplomatëve.
Moneytizer Paragrafi 2
Qeveritë e tjera dukeshin hezituese për të bërë deklarata publike, duke lënë zyrtarët të shprehnin shqetësimet në mënyrë anonime për ndikimin mbi punën e OKB-së.
Bordi do të drejtohej përgjithmonë nga Trump dhe do të fillonte me adresimin e konfliktit në Gaza, për të zgjeruar më pas veprimtarinë e tij në konfliktet e tjera, sipas një kopjeje të letrës dhe statutit të formuluar të parë nga Reuters.
Moneytizer Paragrafi 4
Shtetet anëtare do të kufizoheshin me mandate trevjeçare, përveç nëse paguanin 1 miliard dollarë secila për të financuar aktivitetet e bordit dhe për të fituar anëtarësim të përhershëm, sipas letrës.
“Kjo ofron thjesht anëtarësim të përhershëm për vendet partnere që tregojnë angazhim të thellë për paqen, sigurinë dhe prosperitetin,” tha Shtëpia e Bardhë në një postim në X.
Kryeministrja italiane Giorgia Meloni, gjatë vizitës së saj në Korenë e Jugut, u tha gazetarëve se vendi i saj ishte “gati të bënte pjesën tonë”, megjithëse nuk ishte e qartë nëse ajo po i referohej veçanërisht Gazës apo paqes më të gjerë.
Kryeministri kanadez Mark Carney tha të dielën se kishte pranuar në parim Bordit të Paqes të Trump për Gazën, edhe pse detajet ishin ende duke u punuar.
Një mandat për një Bord Paqeje ishte autorizuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së në nëntor, por vetëm deri në vitin 2027 dhe vetëm i përqendruar në konfliktin në Gaza. Rusia dhe Kina, dy fuqitë me të drejtë vetoje, abstenuan, duke u ankuar se rezoluta nuk i jepte OKB-së një rol të qartë në të ardhmen e Gazës.
Përfshirja e një “statuti” në letrën e ftesës ngjalli shqetësime te disa qeveri evropiane se kjo mund të dobësonte punën e OKB-së, të cilën Trump e ka akuzuar për mosmbështetje të përpjekjeve të tij për të vendosur paqen në botë.
“Është një ‘OKB e Trump-it’ që injoron parimet themelore të statutit të OKB-së,” tha një diplomat.
Tre diplomatë të tjerë perëndimorë thanë se duket sikur kjo mund të dobësojë OKB-në nëse do të vazhdojë.
Tre diplomatë të tjerë dhe një burim izraelit thanë se Trump dëshiron që Bordi i Paqes të ketë më vonë një rol më të gjerë përtej Gazës, që do të mbikqyrte konfliktet e tjera që Trump ka thënë se ka zgjidhur.
Liderët e Francës, Gjermanisë, Italisë, Hungarisë, Australisë, Kanadasë, Komisionit Evropian dhe fuqive kyçe të Lindjes së Mesme ishin ndër të ftuarit, sipas zyrtarëve.
“Ne kemi pranuar, natyrisht, këtë ftesë të nderuar”, shkroi Kryeministri hungarez Viktor Orban, aleat i ngushtë i Trump, në X.
Dokumenti tha se “paqja e qëndrueshme kërkon gjykim pragmatik, zgjidhje të arsyeshme dhe guxim për të dalë nga qasjet dhe institucionet që shpesh kanë dështuar.” Ai shtoi se kishte “nevojë për një trup ndërkombëtar më fleksibël dhe efektiv për ndërtimin e paqes”.
Një zëdhënës i Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së Antonio Guterres tha se Guterres “beson se Shtetet Anëtare janë të lira të bashkohen në grupe të ndryshme” në përgjigje të një pyetjeje mbi statutin e formuluar të SHBA për Bordit e Paqes.
“Organizata e Kombeve të Bashkuara do të vazhdojë me punën e saj”, tha zëvendës zëdhënësi i OKB-së, Farhan Haq.
Trump, i cili aspiron për Çmimin Nobel për Paqe, tha në letër se bordi do të mblidhet së shpejti, duke shtuar: “Ky bord do të jetë unik, nuk ka pasur asnjë gjë të tillë më parë!”
Një zyrtar tjetër i lartë i OKB-së nuk adresoi drejtpërdrejt planin, por tha se OKB-ja është institucioni i vetëm me aftësinë morale dhe ligjore për të mbledhur çdo vend, të madh apo të vogël.
“Dhe nëse e vëmë këtë në dyshim … ne do të kthehemi në kohë shumë, shumë të errëta”, tha Annalena Baerbock, presidente e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, për Sky News, duke shtuar se ishte vendim i secilit shtet individual.
Trump ka qenë prej kohësh i kujdesshëm ndaj institucioneve multilaterale, veçanërisht ndaj OKB-së. Ai ka vënë në dyshim përsëri efektivitetin, koston dhe llogaridhënien e organeve ndërkombëtare, duke argumentuar se ato shpesh dështojnë në shërbim të interesave të SHBA-së.
SHBA-ja, e cila duhet të paguajë 22% të buxhetit të rregullt të OKB-së, aktualisht i detyrohet 1.5 miliard dollarë, sipas zyrtarëve të OKB-së.
Shtëpia e Bardhë të premten emëroi disa individë që do të ulen në bord, i cili do të vazhdojë edhe pas mbikëqyrjes së qeverisjes së përkohshme të Gazës, nën një armëpushim të brishtë që nga tetori.
Ata përfshinin Sekretarin e Shtetit amerikan Marco Rubio, i darërgui special i Presidentit Trump, Steve Witkoff, ish-kryeministrin britanik Tony Blair dhe dhëndrin e Trump, Jared Kushner.
Izraeli dhe grupi militant palestinez Hamas miratuan planin e Trump, i cili thotë se një administratë teknokratike palestineze do të mbikqyret nga një bord ndërkombëtar, i cili do të mbikqyr qeverisjen e Gazës gjatë periudhës tranzitore.
“Do të fillojë, sipas mendimit tim, me Gazën dhe pastaj me konfliktet që shfaqen”, tha Presidenti Donald Trump për Reuters në një intervistë këtë javë.
Shumë ekspertë të të drejtave dhe avokatë kanë thënë se mbikëqyrja nga Trump e një bordi që të mbikqyrojë qeverisjen e një territori të huaj ngjan me një strukturë koloniale, ndërsa përfshirja e Blair u kritikua vitin e kaluar për shkak të rolit të tij në luftën në Irak dhe historinë e imperializmit britanik në Lindjen e Mesme.
Shtëpia e Bardhë gjithashtu emëroi një “Bord Ekzekutiv të Gazës” me 11 anëtarë për të mbështetur organin teknokratik, përfshirë zyrtarë nga Turqia dhe Katari. Zyra e Kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu tha se përbërja e këtij bordi nuk ishte koordinuar me Izraelin dhe binte ndesh me politikën e tij.
