Vetëm katër muaj më parë, Ella Adman sapo kishte mbaruar shkollën dhe nuk kishte mbajtur kurrë më parë armë.
Tani, duke qëndruar në hije midis stërvitjeve në një bazë ushtarake në Gotland, ishullin strategjikisht të rëndësishëm suedez në Baltik ku ajo u rrit, rekrutja 19-vjeçare mban një pushkë të fuqishme sulmi.
Brenda pak ditësh, ajo do të kryejë misionin e saj të parë zyrtar në Stokholm, duke ruajtur familjen mbretërore, transmeton Telegrafi.
Në fillim, Adman u habit nga kohëzgjatja e shërbimit të saj të detyrueshëm ushtarak 15-mujor dhe ditët e mundimshme 16-orëshe në të cilat stërvitet dhe jeton së bashku me bashkëmoshatarët e saj meshkuj. Tani ajo po mësohet me këtë.
“Zbulon se për çfarë je i aftë dhe sa i fortë bëhesh si grup”, tha ajo.
Adman është një nga qindra rekrutë që janë dërguar në bazën pranë qytetit mesjetar të rrethuar me mure të Visby, si pjesë e një procesi të shpejtë rimilitarizimi që po zhvillohet në Gotland, një destinacion popullor pushimesh verore për suedezët, mes riarmatimit më të gjerë të vendit.
Në kulmin e luftës së ftohtë, Gotland kishte katër regjimente dhe në mobilizim të plotë kishte një forcë prej 25,000 ushtarësh. Por në vitin 2005, regjimenti i fundit i tij, P18, u mbyll, duke lënë vetëm një batalion të reduktuar të Gardës së Brendshme.
I pozicionuar 275 km nga Kaliningradi – enklava e militarizuar ruse midis Lituanisë dhe Polonisë – dhe 87 km nga kontinenti suedez, shihet si i pozicionuar në mënyrë ideale për presidentin rus, Vladimir Putin, për të vendosur një pikëmbështetje në Baltik, nganjëherë i referuar si “deti i NATO-s”, nga i cili të sulmojë aleancën.
Si ishulli më i madh i Suedisë, shtëpia e 60,858 njerëzve dhe pritës i udhëheqësve politikë të vendit për Almedalen, një festival vjetor i demokracisë i filluar në vitin 1968 nga Olof Palme, i cili u bë kryeministër vitin pasardhës, një sulm do të kishte gjithashtu një rëndësi të madhe simbolike.
Në planet mbrojtëse suedeze për vitet 2025-30, një sulm i papritur ndaj Gotland – qoftë nga ajri apo deti që synonte krijimin e zonave mbrojtëse ajrore dhe detare në afërsi të ishullit – u emërua si një nga shtatë situatat e mundshme që kërkojnë planifikim me përparësi. Sipas shefave të mbrojtjes suedeze, nga Gotland është e mundur të kontrollohen operacionet detare dhe ajrore në rajonin e Detit Baltik dhe të kontrollohet hyrja e përforcimeve në shtetet baltike.
“Nëse jeni në gjendje të kontrolloni Gotland, jeni në gjendje të kontrolloni edhe Detin Baltik”, tha kolonel Andreas Gustafsson, oficeri komandues i ushtrisë suedeze në Gotland, pasi inspektoi rekrutët.
“Pra, ne duhet të mbajmë kontrollin e Gotland – për Suedinë, por edhe për hir të NATO-s”, shtoi ai.
Që nga rivendosja në vitin 2018, mes frikës në rritje të sulmit nga Rusia, P18 është ndërtuar me një shpejtësi të paparë – e përshpejtuar vetëm nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia.
Që nga pranimi i Suedisë në aleancë, ishulli po bëhet një mikpritës i rregullt i ushtrimeve stërvitore të NATO-s. Këtë javë, udhëheqësit e NATO-s dhe presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, do të vizitojnë Ankaranë për një samit të NATO-s (7-8 korrik) mes ankesave të SHBA-së mbi kontributet evropiane të mbrojtjes dhe me luftën në Ukrainë që ende po zhvillohet.
Në vitet e fundit, Suedia ka qenë e prirur të tregojë angazhimin e saj, duke rritur kontributet e saj të mbrojtjes në 2.8% të PBB-së për vitin 2026 dhe 3.1% nga viti 2028 dhe duke ndryshuar rregullat për të zgjeruar rekrutimin ushtarak.
Por pavarësisht kësaj, me pjesën më të madhe të Evropës që nxiton të rrisë shpenzimet e mbrojtjes, riarmatimi po rezulton i vështirë, tha Gustafsson. “NATO është aktualisht në një fazë të madhe rritjeje, që do të thotë se të gjithë janë duke kërkuar pajisje ushtarake, që do të thotë se duhet kohë për të siguruar pajisje ushtarake, veçanërisht sisteme artilerie, dhe vepron si një faktor kufizues për zgjerimin e aftësive tona.”
Për momentin, nuk ka një kërcënim të menjëhershëm të një “sulmi konvencional” në Gotland, tha Gustafsson, me spiunazhin dhe sabotimin më të mundshëm, por nuk mund të përjashtohet.
Ishulli mund të jetë veçanërisht i prekshëm në rast të një armëpushimi ose marrëveshjeje paqeje me Ukrainën, tha ai, në të cilin rast forcat ruse mund të shpërndahen shpejt drejt Finlandës dhe shteteve baltike.
“Rreziku është gjithmonë që Rusia të dëshpërohet. Sa më shumë presion të ketë Rusia, aq më të dëshpëruara mund të jenë edhe ato”, shtoi ai.
Nëse Rusia do të sulmonte, Suedia thotë se planifikon të mbrojë veten dhe të mbajë civilët e saj kryesisht në vend. Kur të mobilizohet, grupi luftarak për ta mbrojtur atë është rreth 4,500.
“Sigurisht, ne do ta mbronim Gotlandin dhe do të bënim gjithçka që mundemi për të ndaluar Rusinë të ngulë këmbë në Gotland”, tha Gustafsson.
Por shpresa është që rimilitarizimi të veprojë si një pengesë e mjaftueshme dhe Gotlandi po vepron gjithashtu si një platformë prove për mbrojtjen e të gjithë Suedisë, veçanërisht në një kapacitet civil.
Duke mbajtur nga një pulë dy-javëshe në secilën dorë, Eva Rinblad del nga kafazi i saj i pulave dhe rosave.
“Po bëhen në panik”, thotë ajo, me tatuazhe shumëngjyrëshe rosash të dukshme në krahun e saj.
Doktoresha ka qenë prej kohësh e interesuar të rrisë perimet e saj dhe të mbajë shpendë në shtëpinë e saj rurale në Gotland.
Por një vit më parë, interesi i saj për vetëmjaftueshmëri u rrit kur, mes paralajmërimeve në rritje nga autoritetet, Rinblad, 49 vjeç, vendosi të ngrinte një grup gatishmërie për emergjenca në lagjen e saj dhe ata shpejt ngritën një grup pune.
Duke ndjekur këshillën e skemës Stark socken (famulli e fortë), një iniciativë gatishmërie civile në të gjithë Gotland, ata filluan duke kryer një inventar kolektiv të furnizimeve të lagjes, duke përfshirë ujin, energjinë elektrike dhe komunikimin.
Më pas ata planifikojnë të hartëzojnë të gjitha burimet e disponueshme të ujit. Gotland ka rregullisht mungesa uji, por shumë prej atyre që jetojnë në zona rurale kanë edhe puset e tyre.
Rinblad gjithashtu planifikon të krijojë një qendër lokale sigurie në rast emergjence ku banorët mund të shkojnë për informacion të azhurnuar, ngrohje dhe një vend për të gatuar, për të karikuar telefonat dhe për të fjetur gjatë natës nëse është e nevojshme.
Në shtëpi ata kanë një bodrum ushqimi të dedikuar, parcela të gjera frutash dhe perimesh të cilat i ndajnë me një familje tjetër, pula, rosa, panele diellore dhe bishta për mbledhjen e shiut.
Nëse Rusia do të sulmonte nesër, Rinblad shpreson që autoritetet lokale do të ndihmonin më të prekshmit, por që, nëse është e mundur, shoqëria e gjerë duhet të vazhdojë jetën e përditshme aty ku është e mundur.
“Shoqëria duhet të përpiqet të vazhdojë normalisht – kopshtet duhet të jenë të hapura, shkollat duhet të jenë të hapura, ju duhet të shkoni në punë”, shtoi Rinblad.
Më vonë këtë vit, Gotland do të kryejë një evakuim emergjent provë të disa qindra njerëzve nga një pjesë e ishullit në një tjetër.
Mikael Frisell, drejtori i përgjithshëm i agjencisë suedeze të mbrojtjes civile dhe rezistencës (MSB), tha: “Kemi një situatë shumë serioze botërore dhe vërejmë në Detin Baltik se është një zonë në të cilën jemi shumë afër Rusisë dhe ka incidente si mbi ashtu edhe nën sipërfaqe”.
Për të siguruar “mbrojtje totale” të Gotland, Frisell tha se nevojitej një prani ushtarake dhe një “mbrojtje civile e fortë, e fuqishme dhe elastike”.
“Nëse e kemi këtë, kjo kontribuon në të gjithë mbrojtjen kolektive të NATO-s në këtë rajon”, shtoi Frisell.
Në rast sulmi, Gotland rrezikon të “izolohet” dhe të ketë ndërprerje të rrjedhave të furnizimit, tha Frisell.
“Ne po punojmë që Gotland të jetë sa më i vetëmjaftueshëm të jetë e mundur, pasi është një ishull në Detin Baltik”, shtoi Frisell.
Si pjesë e kësaj, ata po punojnë për forcimin e shërbimeve të emergjencës në ishull duke përdorur gjetjet në Ukrainë, duke përfshirë aftësinë për të trajtuar më mirë viktimat masive, për të menaxhuar municionet e pashpërthyera dhe për të kërkuar ndërtesat e shkatërruara.
Si pasojë e domosdoshmërisë gjeografike, Gotland është përpara pjesës më të madhe të Suedisë në përgatitjen e saj, me MSB që e përdor atë si një model për pjesën tjetër të vendit.
Qasja e Suedisë ndaj mbrojtjes civile po tërheq gjithashtu vëmendjen e vendeve të tjera, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, tha Frisell, i cili kohët e fundit u takua me ambasadorin britanik në Suedi.
Emil Edenborg, një profesor i Universitetit të Stokholmit i cili studion rolin në ndryshim të ishujve Baltikë, tha se megjithëse shumica e njerëzve mbështetën kthimin e ushtrisë në Gotland, ndryshimet nuk kishin kaluar pa fërkime.
Përveç diskutimit mbi lejet e ndërtimit dhe implikimet në zhvillimin e parqeve me erë, ndonjëherë referohej si një “batanije e lagur në jetën e ishullit”, tha ai.
“Ankesat nuk kanë të bëjnë aq shumë me forcat e armatosura lokale, por me Stokholmin dhe burokratët, të cilët shihen si neglizhues të interesave të banorëve të ishullit”, shtoi ai.
Duke qëndruar në portin e Visby-t ndërsa një traget plot me pushues hyn, Per Wikberg, strategu i përgatitjes për Gotland, e përshkruan atë si “autostradën” për në Gotland.
Ndërsa ishulli është në rrugën e duhur drejt vetëmjaftueshmërisë, ka ende shumë për të bërë.
“Nuk mund të kesh mbaruar kurrë. Kur gjërat shkojnë keq, çfarë ndodh atëherë? A është planifikimi ynë mjaftueshëm i mirë apo duhet të bëjmë ndryshime”, tha ai.
