Shikimi që shmanget, lëvizjet nervoze, kafshimi i buzëve apo loja me duar janë shpesh konsideruar si shenja se dikush po gënjen. Megjithatë, kërkimet shkencore tregojnë se gjuha e trupit është shumë më pak e besueshme për zbulimin e gënjeshtrës sesa mendohej më parë.
Sipas psikologes Dr. Sharon Leal, eksperte e zbulimit të mashtrimit në Universitetin e Portsmouth, personi që gënjen përballet me një ngarkesë të lartë njohëse: duhet të mbajë mend historinë që ka treguar, të shmangë kontradiktat, të vëzhgojë reagimet e bashkëbiseduesit dhe njëkohësisht të kontrollojë sjelljen e tij.
Megjithatë, kjo ngarkesë nuk shfaqet domosdoshmërisht përmes lëvizjeve nervoze. Gënjeshtarët mund të qëndrojnë edhe më të palëvizshëm, pikërisht sepse përpiqen të kontrollojnë sjelljen e tyre.
Pyetjet që mund ta vështirësojnë gënjeshtrën
Një nga teknikat më të dobishme është t’i kërkohet personit të tregojë disa herë të njëjtën ngjarje. Personat që thonë të vërtetën mund të kujtojnë detaje të reja gjatë rrëfimeve të përsëritura, ndërsa dikush që ka sajuar një histori ka më shumë gjasa ta mbajë atë të thjeshtë për të shmangur kontradiktat.
Një tjetër teknikë është kërkesa për të treguar ngjarjen në rend të kundërt, duke filluar nga fundi. Kjo rrit ngarkesën mendore, pasi një personi që ka përjetuar realisht ngjarjen i duhet vetëm të rikthehet te kujtesa, ndërsa ai që ka sajuar historinë duhet ta rindërtojë atë.
Po ashtu, pyetjet e papritura dhe të lidhura me detaje konkrete mund të jenë të dobishme. Për shembull, në vend të një pyetjeje të përgjithshme si “Ku ishe?”, mund të kërkohen detaje rreth ambientit, personave të pranishëm apo elementeve që mund të verifikohen.
Provat dhe kontradiktat
