Rastet e shtatë llojeve të kancerit janë rritur ndjeshëm tek të rinjtë në Angli, sipas një studimi të ri të rëndësishëm, duke nxitur paralajmërime se zgjedhjet e jetesës po kushtojnë mijëra jetë çdo vit.
Numri i personave nën 50 vjeç të diagnostikuar me kancer të prostatës në Angli është katërfishuar që nga viti 2001, ndërsa diagnozat e hershme të kancerit të zorrëve, veshkave dhe mitrës janë më shumë se dyfishuar.
Analiza e të dhënave të kancerit në Angli , SHBA dhe Holandë nga Fondi Botëror i Kërkimit të Kancerit identifikoi “rritje të konsiderueshme” të kancerit me fillim të hershëm për shtatë lloje kanceri në Angli, pesë lloje në SHBA dhe katër në Holandë.
Edhe pse kanceri është rritur në të gjitha grupmoshat në nivel global, rritja e shkallës së rasteve me fillim të hershëm është më e madhe se në moshat e tjera .
Ekspertët thanë se shifrat pasqyrojnë epideminë globale në rritje të obezitetit, dietat e dobëta dhe ushtrimet e pamjaftueshme, si dhe ndërgjegjësimin në rritje për kancerin dhe diagnostikimin e hershëm.
Kanceri tek personat nën 50 vjeç është ende i pazakontë, me moshën mesatare në diagnozë mbi 60 vjeç, por trendi është shqetësues, vunë në dukje autorët.
Duke komentuar mbi gjetjet, Mark Lawler, profesor i shëndetit dixhital dhe kryetar i gjenomikës së kancerit translational në Universitetin Queen’s në Belfast, e quajti problemin “një bombë me sahat që duhet ta [çaktivizojmë] sa më shpejt të jetë e mundur, përndryshe numrat padyshim që do të vazhdojnë të rriten”.
Ai vazhdoi: “Trendi i përgjithshëm është gjithashtu veçanërisht shqetësues, pasi vjen në sfondin e faktorëve të stilit të jetës që kontribuojnë në mijëra vdekje.”
Në Angli, nga 12 llojet e tumoreve të studiuara, shkalla e incidencës së kancerit të prostatës tek burrat nën 50 vjeç u rrit nga një në çdo 100,000 njerëz në vitin 2001 në 3.6 në çdo 100,000 në vitin 2023. Gjatë së njëjtës periudhë, shkalla e kancerit të zorrëve tek personat nën 50 vjeç u rrit nga 3.9 në 100,000 njerëz në vitin 2001 në 8.4 në 100,000 në vitin 2023, ndërsa kanceri i hershëm i mitrës dhe i veshkave gjithashtu u dyfishua në 3.9 dhe 3 për 100,000 njerëz përkatësisht.
Shkalla e kancerit të gjirit tek personat nën 50 vjeç u rrit, megjithëse më pak ndjeshëm, nga 42 në 47.5 për 100,000 në vitin 2023, ndërsa pati edhe rritje në incidencën e kancerit të pankreasit dhe të mëlçisë me fillim të hershëm.
Në SHBA, analiza e të dhënave zyrtare që nga viti 2000 zbuloi se tek pacientët nën 50 vjeç, shkalla e incidencës së kancerit të veshkave është më shumë se dyfishuar nga 2.5 në 100,000 njerëz në vitin 2000 në 5.3 në vitin 2023, ndërsa kanceri i zorrëve, i mitrës dhe i pankreasit është rritur me më shumë se 50% dhe kanceri i gjirit me rreth 20%.
Për Holandën, studiuesit gjetën rritje të konsiderueshme të kancerit të zorrëve, veshkave, mëlçisë dhe qafës së mitrës me fillim të hershëm.
Në të kundërt, shkalla e kancerit të mushkërive tek personat nën 50 vjeç ra në të tre vendet, duke reflektuar rënien e vazhdueshme të pirjes së duhanit në ato vende.
Dr. Giota Mitrou, drejtoreshë ekzekutive e kërkimit dhe politikave në Fondin Botëror të Kërkimit të Kancerit (WCRF), e quajti trajektoren “shqetësuese” dhe shtoi: “Pas çdo shifre është një person që përballet me kancerin më herët sesa ai vetë, familja e tij dhe shpesh mjeku i tij do të prisnin. Ndërsa kanceri është ende shumë më i zakonshëm tek të rriturit e moshuar, këto modele ndryshuese midis brezave të rinj duhet të trajtohen si një përparësi serioze e kërkimit dhe parandalimit të kancerit.”
WCRF tha se faktorët e rrezikut si nivelet në rritje të obezitetit, dieta e dobët, ushtrimet e pamjaftueshme, konsumi i alkoolit , pirja e duhanit dhe ekspozimet mjedisore (si ndotësit, kimikatet, plastika, ndotja e ujit dhe ajrit) mund të kontribuojnë në këtë trend. Rreth 40% e kancereve lidhen me këto lloje rreziqesh të modifikueshme. Megjithatë, ndërgjegjësimi më i madh për simptomat e kancerit do të thotë gjithashtu se njerëzit kanë më shumë gjasa të diagnostikohen më herët.
“Ndërsa nuk e kuptojmë plotësisht pse po shfaqen më shumë kancere tek njerëzit nën 50 vjeç, ka të ngjarë që faktorët e rrezikut që lidhen me kancerin – për shembull, mbipesha dhe obeziteti, dieta, alkooli, konsumi dhe pirja e duhanit – luajnë një rol”, tha Dr. Vanessa Gordon-Dseagu, menaxhere e përkthimit të kërkimit në WCRF.
“Në të njëjtën kohë, publiku është gjithnjë e më i vetëdijshëm për faktorët e rrezikut që lidhen me kancerin dhe shenjat dhe simptomat e sëmundjes për të cilat duhet të ketë kujdes, kështu që ka më shumë gjasa të kërkojë kujdes shëndetësor kur i përjeton ato.”
Ndërsa më shumë kancere po diagnostikohen në një fazë më të hershme, “shtimi i diagnozës nuk e shpjegon të gjithë historinë dhe nevojiten më shumë kërkime për të kuptuar kanceret me fillim të hershëm”, shtoi ajo.
King’s College London ka njoftuar një studim të ri me 250,000 persona , të financuar nga Cancer Research UK, për të hetuar rritjen e rasteve të kancerit të zorrëve tek të rriturit më të rinj.
Studimi do të kërkojë një kuptim më të qartë të ekuilibrit midis përkeqësimit të faktorëve të rrezikut dhe zbulimit më të mirë në rritje./Guardian/
