Lëvizja Vetëvendosje ka shprehur gatishmëri të tërhiqet nga kandidatët e saj për president, nëse PDK dhe LDK propozojnë tre emra për një marrëveshje të përbashkët.
Nga ana tjetër, PDK e konsideron çështjen të mbyllur, ndërsa LDK e sheh ofertën si joserioze dhe më shumë manovër politike, duke theksuar se marrëveshjet duhet të bëhen përmes komunikimit të drejtpërdrejtë.
Profesori Kolë Krasniqi në një prononcim për “Bota sot”, vlerëson se gjasat që Partia Demokratike e Kosovës dhe Lidhja Demokratike e Kosovës të pranojnë propozimin e Lëvizja Vetëvendosje janë të ulëta.
Arsyet kryesore: mungesa e besimit mes palëve, interesat politike të opozitës dhe dëshira për të pasur kontroll e balancë reale në procesin e zgjedhjes së Presidentit.
“Nga një këndvështrim realist politik, gjasat që Partia Demokratike e Kosovës dhe Lidhja Demokratike e Kosovës të pranojnë një propozim të tillë nga Lëvizja Vetëvendosje mbeten relativisht të kufizuara. Kjo buron nga disa faktorë thelbësorë.
Së pari, mungesa e besimit politik ndërmjet palëve, e ndërtuar mbi përplasje të vazhdueshme dhe narrativa konkurruese për legjitimitetin qeverisës.
Së dyti, interesat strategjike të opozitës, e cila nuk ka interes të lehtësojë konsolidimin institucional të qeverisë pa përfituar politikisht nga procesi.
Së treti, nevoja për kontroll mbi procesin politik: për opozitën është thelbësore që zgjedhja e Presidentit të mos perceptohet si rezultat i një formule të imponuar nga shumica, por si produkt i një marrëveshjeje reale dhe të balancuar”, deklaron ai.
Sipas Krasniqit, propozimi mund të shihet në dy mënyra:
Si kompromis politik, nëse synon realisht arritjen e konsensusit dhe zhbllokimin institucional.
Ose si strategji për shmangie përgjegjësie, nëse përdoret për t’ia lënë fajin opozitës në rast dështimi.
Në thelb, rëndësi ka jo forma, por sinqeriteti dhe gatishmëria për kompromis real.
“Ky propozim mund të interpretohet në dy mënyra, varësisht nga perspektiva analitike.
Pra, si hap drejt kompromisit politik, nëse synimi real është ndërtimi i një konsensusi ndërpartiak dhe tejkalimi i bllokadave institucionale, atëherë ai përbën një instrument legjitim për stabilizimin e sistemit politik.
Dhe si strategji për shmangie të përgjegjësisë: nëse përdoret kryesisht si mekanizëm për të transferuar barrën e dështimit te opozita – në logjikën “ne ofruam zgjidhje, ata refuzuan” – atëherë kemi të bëjmë me një kalkulim taktik, e jo me një kompromis substancial.
Në thelb, vlera reale e këtij propozimi nuk qëndron te forma (tre kandidatë), por te sinqeriteti politik dhe gatishmëria për kompromis real ndërmjet palëve”, shprehet ai.
Në fund, Krasniqi thekson se nëse vendi shkon në zgjedhje të reja, pasojat do të jenë serioze: bllokadë institucionale dhe dobësim i vendimmarrjes, rritje e polarizimit politik dhe lodhje e qytetarëve, si dhe dëmtim i imazhit ndërkombëtar të Kosova.
Ai nënvizon se mungesa e kompromisit politik mbetet problemi kryesor.
“Në rast të dështimit për zgjedhjen e Presidentit dhe shkuarjes në zgjedhje të reja, pasojat mund të jenë të shumëfishta dhe me ndikim të drejtpërdrejtë në funksionimin e shtetit:
a) Stabiliteti institucional
Dështimi për të arritur konsensus do të thellonte bllokadën institucionale dhe do të zvarriste funksionimin normal të shtetit. Një situatë e tillë rrit rrezikun e aktivizimit të mekanizmave kushtetues që lidhen me shpërndarjen e Kuvendit, ndërkohë që dobëson ndjeshëm kapacitetet vendimmarrëse në momente të ndjeshme për vendin.
b) Skena politike
Kriza do të prodhonte një polarizim edhe më të theksuar politik, të shoqëruar me retorikë më të ashpër ndërmjet partive. Paralelisht, do të krijohej hapësirë për ripozicionim elektoral, ku secila palë do të tentonte të kapitalizojë krizën në funksion të interesave të saj. Kjo do të shoqërohej edhe me rritje të pasigurisë politike dhe lodhje të qytetarëve nga ciklet e shpeshta zgjedhore.
c) Dimensioni ndërkombëtar
Një dështim i tillë do të dërgonte një sinjal negativ për stabilitetin demokratik dhe funksionalitetin institucional të vendit, duke ndikuar në besueshmërinë e Kosovës në raport me partnerët ndërkombëtarë dhe duke dobësuar pozicionin e saj në proceset integruese.
Në realitet, skena politike aktuale në Kosovë vazhdon të vuajë nga mungesa e kulturës së kompromisit, ku kalkulimet afatshkurtra politike shpesh mbizotërojnë mbi interesin institucional të shtetit” – përfundon ai për “Bota sot”.
