Trupi gjykues i Dhomave të Specializuara i shpalli fajtorë Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin për katër akuza për krime lufte, por i liroi nga gjashtë akuzat për krime kundër njerëzimit. ZPS-ja, sipas gjykatës, nuk arriti të provonte një nga elementet juridike themelore: ekzistencën e një sulmi të gjerë ose sistematik të drejtuar kundër popullatës civile.
Aktgjykimi i shkallës së parë ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës përfundoi me dënime të rënda, por jo me vërtetimin e të gjitha pretendimeve të ngritura nga Zyra e Prokurorit të Specializuar.
Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet dhe Rexhep Selimi me 13 vjet. Ata u shpallën fajtorë për ndalim arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje si krime lufte.
Megjithatë, trupi gjykues nuk i shpalli fajtorë për gjashtë akuzat për krime kundër njerëzimit.
Cilat akuza nuk u vërtetuan?
Në aktakuzë përfshiheshin këto forma të krimeve kundër njerëzimit:
përndjekja;
burgosja;
aktet e tjera çnjerëzore;
tortura;
vrasja;
zhdukja e detyruar.
Për të vërtetuar krimet kundër njerëzimit, Prokuroria nuk duhej të dëshmonte vetëm se kishin ndodhur vrasje, tortura ose ndalime të paligjshme. Ajo duhej të provonte, përtej dyshimit të arsyeshëm, se këto veprime ishin pjesë e një sulmi të gjerë ose sistematik të drejtuar kundër një popullate civile.
Pikërisht në këtë element juridik, sipas trupit gjykues, ZPS-ja dështoi.
Gjatë shpalljes së përmbledhjes së aktgjykimit, kryetari i trupit gjykues, Charles L. Smith, deklaroi se Prokuroria nuk kishte arritur të vërtetonte përtej dyshimit të arsyeshëm ekzistencën e një sulmi të tillë kundër popullatës civile.
Kjo nënkupton se provat e paraqitura nuk ishin të mjaftueshme për t’i klasifikuar veprimet e konstatuara si krime kundër njerëzimit, sipas standardit të kërkuar nga ligji.
A do të thotë kjo se gjykata mohoi ekzistencën e krimeve?
Jo. Lirimi nga akuzat për krime kundër njerëzimit nuk do të thotë se trupi gjykues konstatoi se vrasjet, torturat dhe ndalimet nuk kishin ndodhur.
Gjykata vlerësoi se disa prej këtyre veprimeve ishin vërtetuar si krime lufte, por nuk ishte dëshmuar konteksti më i gjerë juridik i nevojshëm për t’i cilësuar ato edhe si krime kundër njerëzimit.
Dallimi qëndron te elementet ligjore:
Për krimet e luftës kërkohet lidhja e veprës me konfliktin e armatosur.
Për krimet kundër njerëzimit kërkohet edhe ekzistenca e një sulmi të gjerë ose sistematik kundër popullatës civile, si dhe lidhja e veprës me atë sulm.
Kështu, një vrasje ose torturë mund të përbëjë krim lufte, por jo domosdoshmërisht krim kundër njerëzimit nëse Prokuroria nuk arrin të vërtetojë elementin e sulmit të gjerë ose sistematik.
UÇK-ja nuk ishte në gjyq
Gjatë shpalljes së vendimit, gjyqtari Smith theksoi gjithashtu se çështja kishte të bënte me përgjegjësinë individuale të të akuzuarve dhe jo me ligjshmërinë e luftës së UÇK-së apo me përgjegjësinë e saj si organizatë.
Përfundimet e trupit gjykues, rrjedhimisht, nuk përbëjnë dënim të UÇK-së dhe as vlerësim kundër luftës çlirimtare të Kosovës.
Gjykata shqyrtoi nëse katër personat e akuzuar kishin përgjegjësi penale individuale për veprat konkrete të përfshira në aktakuzë.
Çfarë arriti të vërtetonte Prokuroria?
Pavarësisht rrëzimit të gjashtë akuzave për krime kundër njerëzimit, trupi gjykues pranoi një pjesë të rëndësishme të çështjes së Prokurorisë.
Sipas përmbledhjes së aktgjykimit, gjykata konstatoi ekzistencën e një qëllimi të përbashkët kriminal për shënjestrimin e personave që konsideroheshin kundërshtarë të synimeve politike ose ushtarake të UÇK-së.
Gjykata konstatoi gjithashtu se kishte prova të mjaftueshme për ndalime arbitrare, trajtim mizor, torturë dhe vrasje në kuadër të konfliktit të armatosur. Mbi këtë bazë u shqiptuan edhe dënimet përkatëse.
Këto përfundime pritet të jenë ndër pikat kryesore që mbrojtja do t’i kundërshtojë në apel, veçanërisht lidhur me kontributin individual të secilit të dënuar dhe lidhjen e tyre me krimet konkrete.
Edhe Prokuroria mund të ankohet
Vendimi është i shkallës së parë dhe nuk është përfundimtar.
Mbrojtja ka paralajmëruar ankesë, por të drejtën e apelimit e ka edhe Prokuroria. Kjo e fundit mund ta kundërshtojë përfundimin se nuk ishte provuar ekzistenca e një sulmi të gjerë ose sistematik kundër popullatës civile.
Eksperti i së drejtës ndërkombëtare Mark Ellis ka vlerësuar se Prokuroria mund të argumentojë se trupi gjykues e ka zbatuar gabimisht kriterin juridik për një sulm të tillë. Mbrojtja, nga ana tjetër, pritet të sfidojë konstatimet faktike dhe juridike që i lidhin të dënuarit me ndërmarrjen e përbashkët kriminale.
Në këtë fazë, prandaj, është e saktë të thuhet se gjashtë akuzat për krime kundër njerëzimit nuk u vërtetuan në shkallën e parë. Megjithatë, edhe kjo pjesë e aktgjykimit mund të bëhet objekt i procedurës së apelit.
Shënim redaktues: Ky shkrim mbështetet në përmbledhjen publike të aktgjykimit të lexuar në seancë dhe në raportimet për vendimin. Aktgjykimi i plotë publik dhe i redaktuar ende nuk është bërë i qasshëm në regjistrin e indeksuar të gjykatës.
