Si dhëndri i Trump shkaktoi aksidentalisht një revoltë kundër establishmentit politik në Shqipëri
Kur Jared Kushner, dhëndri i Donald Trump, vendosi të investojë në një kompleks luksoz turistik në bregdetin idilik jugor të Shqipërisë, ndoshta nuk e kishte llogaritur se do të provokonte një revoltë kombëtare.
Por shqiptarët, siç duket, nuk janë treguar entuziastë ndaj idesë që investitorë të huaj të ndërtojnë komplekse turistike mbi disa prej pasurive më të çmuara natyrore të vendit.
Projekti i propozuar për një resort me 10 mijë shtretër pranë një zone të mbrojtur ku jetojnë flamingo, breshka dhe ku ndodhet një nga deltat lumore më të paprekura në Evropë, ka nxitur ndoshta protestat më të mëdha popullore që nga braktisja e komunizmit më shumë se tre dekada më parë.
Brenda dy javësh, ajo që tashmë njihet si “Revolucioni i Flamingove” është shndërruar nga një protestë mjedisore në një fushatë mbarëkombëtare kundër gjithë klasës politike.
Vitet e korrupsionit të perceptuar qeveritar, zhvillimi i pakontrolluar turistik, pakënaqësitë për gjendjen ekonomike të vendit dhe bindja se Shqipëria po qeveriset për interesat e një pakice të pasur dhe jo të qytetarëve, kanë shtyrë shumë shqiptarë drejt protestës.
Demonstruesit kërkojnë tashmë dorëheqjen, madje edhe burgosjen e kryeministrit Edi Rama dhe liderit të opozitës, ish-kryeministrit Sali Berisha, dy figurat politike që kanë dominuar skenën shqiptare që nga rënia e regjimit komunist në vitin 1991.
“Të rinjtë dhe qytetarët këtu nuk po protestojnë vetëm kundër Ramës dhe Berishës, por kundër gjithë sistemit”, tha Françeska Muço, aktiviste e shoqërisë civile, gjatë protestave në Tiranë.
“Kjo është një protestë kundër gjithë sistemit të ndërtuar pas rënies së diktaturës dhe kundër modeleve negative që janë normalizuar në këtë vend”, shtoi ajo.
Biologu Olsi Nika, i cili udhëhoqi fushatën për shpalljen e lumit Vjosa park kombëtar, thotë se zemërimi publik shkon shumë më thellë sesa kundërshtimi ndaj investitorëve të huaj.
“Nuk bëhet fjalë për kundërshtimin e Jared Kushnerit”, thotë ai, duke argumentuar se Shqipëria ka një histori të gjatë të neglizhimit të standardeve mjedisore dhe se korrupsioni politik mbetet i përhapur.
Vetë Rama është treguar i palëkundur. Ai deklaroi se zhvilluesit e huaj të pasurive të paluajtshme, si Kushner, janë më të rëndësishëm për Shqipërinë sesa vetë shqiptarët.
“Të huajt janë prioriteti i parë, sepse sjellin para në vend për shqiptarët”, deklaroi ai.
Komentet e tij, të bëra ndërsa protestat po përhapeshin në të gjithë vendin, nuk ndihmuan në uljen e tensioneve.
“Nëse ai e tha këtë hapur, kjo është një nga arsyet pse po protestojmë”, tha Redi Muçi, deputet i Lëvizjes Bashkë.
“Shqipëria është bërë një vend i pajetueshëm për shqiptarët”, shtoi ai, duke përmendur rritjen e kostos së jetesës, përhapjen e Airbnb-ve në Tiranë dhe ndërtimin e resorteve përgjatë bregdetit.
Ndërkohë, ambicia e Shqipërisë për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian mbetet në pikëpyetje. Vendi konsiderohej një nga kandidatët më të avancuar për anëtarësim deri në vitin 2030, së bashku me Malin e Zi, por trazirat politike dhe shqetësimet për mjedisin po ndiqen me vëmendje nga Brukseli.
Resorti
Vlora është bërë epiqendra e bumit turistik në Shqipëri, duke tërhequr turistë që kërkojnë diellin dhe detin mesdhetar me çmime më të ulëta se në Greqi.
Megjithatë, zona në veri të qytetit ka mbetur deri tani e paprekur. Flamingot lëvizin në laguna, breshkat ndërtojnë foletë e tyre në rërë dhe fokat shfaqen ende përgjatë kësaj vije bregdetare.
Zona e mbrojtur Pishë Poro-Nartë është pjesë e deltës së lumit Vjosa, i njohur shpesh si lumi i fundit i egër i Evropës.
Por ky peizazh po përballet me rrezik. Një rrugë tashmë përshkon territorin, policia patrullon zonën dhe themelet prej betoni të gardheve të hequra shënojnë vendin ku pritet të ndërtohet resorti luksoz me vlerë 1.4 miliardë euro.
Edhe pse projekti është identifikuar kryesisht me Kushner dhe bashkëshorten e tij Ivanka Trump, disa raportime sugjerojnë se kompania e tij e investimeve mund të jetë tërhequr nga projekti.
Puna për resortin është miratuar pa një vlerësim të ndikimit në mjedis, çështje që është kthyer në zemrën e konfliktit.
“Kemi një fole breshkash të këtij viti që u shkatërrua nga makineritë. Është vetëm një kilometër larg prej këtu”, tha ambientalisti Konstandin Xhaho.
Ai tregoi drejt një rruge të re me zhavorr që përshkon dunat e rërës, plazhin dhe pyllin.
Në fund të majit, një protestues u tërhoq zvarrë nga një roje sigurie në të njëjtën zonë, ndërsa banorët dhe aktivistët kërkonin heqjen e barrierave.
Pamje të tilla kanë rritur pakënaqësinë në nivel kombëtar.
Dhjetëra mijëra shqiptarë kanë dalë në rrugë, ndërsa protestat në Tiranë po hyjnë në javën e tretë. Demonstrata janë zhvilluar edhe në Shkodër, Durrës, Lezhë dhe Gjirokastër, si dhe nga komunitetet shqiptare në SHBA, Kanada, Francë, Gjermani, Greqi, Itali dhe Britaninë e Madhe.
Protestuesit kërkojnë anulimin e projektit dhe largimin e Ramës pas 13 vitesh në pushtet. /Përshtatur nga “Politico”
