Hetimi i Prokurorisë së Tiranës mbi ndërhyrjet në sistemin e Gjendjes Civile po merr një dimension më të gjerë, pasi në materialet hetimore përmendet edhe përdorimi i kompjuterëve dhe kredencialeve që lidhen me AKSHI-n. Por një element duhet ndarë qartë nga pretendimi: fakti që disa ndërhyrje rezultojnë të kenë origjinë nga pajisje apo rrjete të lidhura me AKSHI-n nuk provon vetvetiu se institucioni si strukturë ka urdhëruar ose ka kryer ndryshimet. Pikërisht identifikimi i përdoruesve konkretë dhe përgjegjësive individuale është një nga objektivat e hetimit.
Raportimet më të fundit, duke iu referuar dosjes hetimore, flasin për rreth 60 ndërhyrje në të dhënat civile. Ndërkohë, në shtator ishte raportuar një shifër prej 45 ndryshimesh identitetesh përmes profilit të një ish-punonjësi të Gjendjes Civile, Pandeli Shirokaj, i cili kishte dalë në pension më 16 qershor 2023. Kjo diferencë prej 45 në 60 është një nga pikat që kërkon sqarim: a janë zbuluar ndërhyrje të reja, apo shifra e re përfshin edhe veprime të tjera në sistem?
Në qendër të çështjes është pikërisht profili i përdoruesit me emrin “Pandeli Shirokaj”. Sipas materialeve të bëra publike, edhe pas daljes së tij në pension kredencialet rezultonin aktive dhe dyshohet se janë përdorur për ndryshime në regjistrat e Gjendjes Civile. Raportimet më të fundit thonë se prokuroria po përpiqet të përcaktojë se nga cilët kompjuterë janë kryer hyrjet dhe cilët persona kanë përdorur realisht sistemin.
Këtu lind pyetja kryesore institucionale: si mund të mbetet aktiv një profil i një punonjësi që kishte dalë në pension prej më shumë se tre vitesh? Dhe, nëse sistemi ka regjistruar IP-të, pajisjet dhe oraret e hyrjeve, atëherë hetimi duhet të jetë në gjendje të përcaktojë jo vetëm “nga ku” është hyrë, por edhe “kush” ka qenë pas tastierës.
Një rast konkret i përfshirë në dosje është ai i Indrit Aliut, alias Indrit Kolleshi dhe David Isaac. Sipas hetimit të raportuar, ai kishte ndryshuar emrin dhe mbiemrin në David Isaac në Gjendjen Civile të Novoselës në Vlorë. Ndryshimi u konstatua më 27 nëntor 2025 gjatë një procedure për riaplikim për pasaportë dhe Gjendja Civile vendosi rikthimin e gjeneraliteteve të mëparshme.
Por më 13 janar 2026, sipas dosjes së cituar nga mediat, ndryshimi në David Isaac u krye sërish në Njësinë Administrative nr. 3 në Tiranë, mbi bazën e një dokumenti që pretendohej se ishte lëshuar nga Ministria e Brendshme e Izraelit. Prokuroria dyshon se dokumenti është i falsifikuar dhe se procedura është kryer në kundërshtim me ligjin për Gjendjen Civile.
Për këtë episod janë marrë masa ndaj Aurel Kotorrit, specialist IT në Ministrinë e Brendshme, dhe Orjola Omit, punonjëse e Gjendjes Civile pranë Njësisë Administrative nr. 3 në Tiranë. Sipas raportimeve, të dy janë pezulluar nga detyra, ndërsa Indrit Aliu është shpallur në kërkim me masën “arrest në burg”. Këto janë masa procedurale dhe jo vendime përfundimtare mbi fajësinë e personave.
Rasti bëhet edhe më i rëndësishëm për shkak të faktit se dokumentacioni i dyshuar si i falsifikuar është paraqitur si dokument i një shteti të huaj. Nëse kjo provohet, çështja nuk kufizohet vetëm te një ndryshim administrativ i të dhënave personale. Por edhe këtu duhet bërë dallimi: prokuroria ka ngritur dyshime dhe po i heton; falsifikimi i dokumenteve duhet të provohet me ekspertim dhe prova gjyqësore.
Ku qëndron përgjegjësia?
Përgjegjësia nuk mund të vendoset automatikisht mbi AKSHI-n vetëm sepse disa hyrje janë lidhur me kompjuterë ose rrjete të tij. Duhet të përcaktohet nëse ka pasur:
përdorim të paautorizuar të pajisjeve;
përdorim të kredencialeve të një personi tjetër;
neglizhencë në administrimin e llogarive;
ndërhyrje nga punonjës konkretë;
ose një mekanizëm më të gjerë që ka lejuar shmangien e kontrolleve të sistemit.
Po aq e rëndësishme është përgjegjësia e strukturave që administrojnë Gjendjen Civile. Nëse një profil pensionisti ka qëndruar aktiv për vite, pyetja nuk është vetëm kush e përdori, por edhe pse sistemi nuk e çaktivizoi dhe kush ishte përgjegjës për kontrollin e kredencialeve.
Një tjetër pikë që kërkon transparencë është shifra. 45 apo 60? Raportimet publike të shtatorit flisnin për 45 ndryshime, ndërsa materiali i fundit flet për rreth 60 ndërhyrje. Për një hetim që prek regjistrat civilë, numri nuk është detaj dytësor. Duhet të dihet sa persona janë prekur, çfarë të dhënash janë ndryshuar dhe cilat prej këtyre ndryshimeve janë konsideruar të paligjshme nga hetuesit.
Çfarë mungon ende?
Mungon publikimi i një pasqyre të plotë mbi 60 ndërhyrjet: cilat të dhëna janë ndryshuar, në çfarë periudhe, nga cilat IP, nga cilat pajisje dhe cilat llogari janë përdorur.
Mungon gjithashtu një përgjigje e qartë se çfarë përgjegjësie konkrete i atribuohet AKSHI-t si institucion dhe çfarë përgjegjësie individuale po hetohet.
Dhe mbi të gjitha, duhet sqaruar nëse rasti i Indrit Aliut është një episod i veçuar apo vetëm një prej rasteve që prokuroria ka zbuluar në një skemë më të gjerë.
Pyetjet që institucionet duhet të sqarojnë
Sa janë realisht ndërhyrjet: 45 apo 60?
Sa persona kanë pasur ndryshime të identitetit dhe çfarë të dhënash u janë ndryshuar?
Pse profili “Pandeli Shirokaj” mbeti aktiv pas daljes në pension në qershor 2023?
Nga cilat IP dhe pajisje janë kryer hyrjet dhe a janë identifikuar përdoruesit fizikë?
A janë përdorur kredencialet e personave të tjerë pa dijeninë e tyre?
Çfarë përgjegjësie konkrete kanë punonjësit e pezulluar dhe a ka prova për persona të tjerë brenda ose jashtë AKSHI-t?
A janë verifikuar të gjitha dokumentet e huaja të përdorura për ndryshimet e identitetit?
Dhe pyetja më e madhe: a kemi përpara një dështim të kontrollit të sistemit të Gjendjes Civile, abuzim individual me kredencialet, apo një skemë më të organizuar? Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje do të përcaktojë edhe përmasën reale të çështjes.
