Ndonëse u shpallën fajtorë në të njëjtën çështje dhe për të njëjtat katër kategori krimesh lufte, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi nuk morën dënime të barabarta. Dallimi prej 12 vjetësh ndërmjet dënimit më të lartë dhe atij më të ulët lidhet me vlerësimin individual që trupi gjykues i bëri përgjegjësisë dhe kontributit të secilit.
Dhomat e Specializuara e dënuan Hashim Thaçin dhe Jakup Krasniqin me nga 25 vjet burgim, Kadri Veselin me 18 vjet dhe Rexhep Selimin me 13 vjet. Të katërt u shpallën fajtorë për arrestim dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje.
Ata u shpallën të pafajshëm për gjashtë pikat që lidheshin me krime kundër njerëzimit, pasi trupi gjykues konstatoi se Prokuroria nuk e kishte vërtetuar ekzistencën e një sulmi të përhapur ose sistematik kundër popullatës civile.
Aktgjykimi është i shkallës së parë dhe mund të ankimohet.
Të njëjtat akuza nuk nënkuptojnë dënim të njëjtë
Fakti që të katërt u dënuan për të njëjtat kategori krimesh nuk nënkupton se gjykata e vlerësoi njësoj rolin e secilit.
Në përcaktimin e dënimit, trupi gjykues duhet të marrë parasysh, ndër të tjera:
– kontributin individual në qëllimin e përbashkët kriminal;
– pozitën dhe autoritetin e secilit;
– veprimet konkrete që iu atribuohen;
– njohuritë që kishte secili për krimet;
– kohëzgjatjen dhe peshën e kontributit;
– shkallën e përgjegjësisë personale;
– rrethanat rënduese dhe lehtësuese.
Prandaj, dënimet nuk përfaqësojnë një ndarje mekanike të numrit të viktimave ndërmjet katër të akuzuarve. Ato pasqyrojnë mënyrën se si gjykata e ka vlerësuar përgjegjësinë penale të secilit brenda ndërmarrjes së përbashkët kriminale.
Thaçi – 25 vjet burgim
Dënimi prej 25 vjetësh e vendos Hashim Thaçin në shkallën më të lartë të përgjegjësisë së përcaktuar nga trupi gjykues.
Sipas përfundimeve të gjykatës, Thaçi ishte pjesë e udhëheqjes dhe dha një kontribut të rëndësishëm në qëllimin e përbashkët për ndalimin dhe eliminimin e personave të konsideruar kundërshtarë, “spiunë” ose “bashkëpunëtorë”.
Në vlerësimin e tij nuk është marrë parasysh vetëm pozita formale, por tërësia e veprimeve, ndikimi dhe kontributi që gjykata ia atribuoi gjatë periudhës së aktakuzës.
Krasniqi – 25 vjet burgim
Jakup Krasniqi mori të njëjtin dënim me Thaçin, ndonëse kjo nuk do të thotë se gjykata u atribuoi domosdoshmërisht të njëjtat veprime.
Barazia e dënimit tregon se, në vlerësimin përfundimtar, trupi gjykues e konsideroi peshën e përgjithshme të përgjegjësisë së Krasniqit në nivel shumë të lartë.
Gjykata e lidhi përgjegjësinë e tij me pozitën në strukturat drejtuese, pjesëmarrjen dhe kontributin e konsideruar të rëndësishëm në zbatimin e qëllimit të përbashkët kriminal.
Dënimi prej 25 vjetësh është veçanërisht domethënës, sepse Krasniqi është paraqitur shpesh publikisht kryesisht si zëdhënës dhe figurë politike. Aktgjykimi tregon se trupi gjykues nuk e ka parë rolin e tij vetëm në këtë dimension.
Veseli – 18 vjet burgim
Kadri Veseli u shpall fajtor për të njëjtat katër kategori krimesh, por mori shtatë vjet më pak se Thaçi dhe Krasniqi.
Ky dallim tregon se trupi gjykues e ka vlerësuar kontributin dhe shkallën e përgjegjësisë së tij si më të vogël në krahasim me dy të dënuarit me nga 25 vjet.
Megjithatë, dënimi prej 18 vjetësh dëshmon se gjykata e konsideroi përgjegjësinë e Veselit serioze dhe të lidhur me ndërmarrjen e përbashkët kriminale. Pra, ndryshimi në masën e dënimit nuk përbën shfajësim nga ndonjëra prej katër veprave për të cilat u shpall fajtor.
Selimi – 13 vjet burgim
Rexhep Selimi mori dënimin më të ulët – 13 vjet burgim.
Në krahasim me tre të tjerët, kjo tregon se trupi gjykues i ka dhënë peshë më të vogël kontributit të tij individual dhe shkallës së përgjegjësisë së përcaktuar në aktgjykim.
Edhe në rastin e Selimit, megjithatë, bëhet fjalë për dënim për katër krime lufte. Masa më e ulët nuk do të thotë se gjykata i konsideroi veprat më pak të rënda, por se e individualizoi rolin dhe kontributin e tij ndryshe nga ai i bashkëtëdënuarve.
Çfarë duhet pasur parasysh?
Përmbledhja publike e aktgjykimit jep përfundimet kryesore, por nuk paraqet një formulë të hollësishme që të tregojë sa vite janë dhënë për secilin veprim ose cilën peshë numerike e ka pasur çdo rrethanë.
Prandaj, nuk do të ishte e saktë të thuhej se njëri mori më shumë vite vetëm për shkak të pozitës, ndërsa tjetri më pak vetëm sepse përmendet në më pak raste.
Arsyetimi i plotë me të cilin gjykata e ka individualizuar secilin dënim duhet kërkuar në aktgjykimin e shkruar. Pikërisht kjo pjesë pritet të jetë një nga objektet kryesore të ankesave të mbrojtjes.
Të katër të dënuarve do t’u llogaritet koha e kaluar në paraburgim që nga nëntori i vitit 2020.
Burimet: faqja zyrtare e çështjes Thaçi dhe të tjerët, përmbledhja zyrtare e aktgjykimit, Humanitarian Law Center Kosovo, Reuters.
